İspanya’nın Afrika’daki toprağında büyük göç dalgası: Denizden ve karadan kitlesel geçiş

İspanya’nın Kuzey Afrika’daki özerk bölgesi Ceuta, 2021’den bu yana yaşanan en ciddi göç hareketliliğiyle karşı karşıya kaldı. Fas’tan binlerce kişinin denizden ve karadan İspanyol topraklarına geçmesi üzerine Madrid yönetimi bölgeye asker ve yüzlerce ek polis sevk etti.

Yüzlerce kişinin dalgakıranları aşarak yüzmeye çalıştığı, ailelerin küçük çocuklarını kucaklarında taşıdığı ve İspanyol Sahil Güvenlik ekiplerinin çok sayıda kişiyi denizden kurtardığı görüntüler dünya kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Yerel yetkililer ise durumun kırılganlığını koruduğunu ve yeni bir geçiş dalgasının yaşanabileceğini belirtti.

İspanyol basınında yer alan haberlere göre Ceuta sınırındaki hareketlilik, kitlesel geçişlerden yaklaşık 10 gün önce artmaya başladı. Her gün yüzlerce kişi Fas kıyılarından İspanyol topraklarına ulaşmaya çalışırken, 30 Temmuz’da binlerce kişinin aynı anda sınıra yönelmesiyle kriz büyüdü.

Göçmenlerin büyük bölümü can yelekleri, şambreller ve derme çatma yüzme araçlarıyla Tarajal dalgakıranını aşmaya çalıştı. Bazı gruplar ise kara sınırındaki tel örgülere yöneldi. Çok sayıda noktadan eş zamanlı geçiş yaşanması güvenlik güçlerinin müdahalesini zorlaştırdı.

Ceuta’ya yüzerek ulaşmaya çalışan kişilerden kaçının yaşamını yitirdiğine ilişkin farklı bilgiler paylaşıldı.

İspanyol gazetesi El País, acil yardım ekipleri ve güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde ölü sayısının en az 18 olduğunu yazdı. Bazı İspanyol basın kuruluşları 15 kişinin hayatını kaybettiğini öne sürerken, resmi açıklamalarda en az 9 kişinin cansız bedenine ulaşıldığı bildirildi.

Denizdeki arama çalışmalarının sürmesi nedeniyle can kaybının artabileceği belirtiliyor. Yaşamını yitirenlerin büyük bölümünün Fas kıyıları ile Ceuta arasındaki güçlü akıntılarda yüzmeye çalışan kişiler olduğu kaydedildi.

KURTARMA ÇALIŞMALARI ÖNCELİK KAZANDI

RTVE, El País ve diğer İspanyol medya kuruluşları tarafından yayımlanan görüntülerde yüzlerce kişinin aynı anda denizde bulunduğu, bazı kişilerin dalgakıranlara ve sınır çitlerine tırmandığı görüldü.

İspanya Jandarma Teşkilatı Guardia Civil, ilk saatlerde sınır güvenliğinden çok boğulma tehlikesi yaşayan kişilerin kurtarılmasına yoğunlaştı. Operasyonlara İspanyol Deniz Kurtarma Servisi ile Kızılhaç ekipleri de katıldı.

Çok sayıda kişi denizden son anda kurtarılırken, bazı göçmenlerin hastanelere kaldırıldığı bildirildi.

Kitlesel geçişlerde İspanyol topraklarına ulaşan kişi sayısına ilişkin henüz kesin bir resmi veri açıklanmadı.

İspanya devlet televizyonu TVE, birkaç saat içinde 2 bin ila 3 bin kişinin Ceuta’ya girmiş olabileceğini tahmin etti. İçişleri Bakanlığı ise bu sayıyı henüz doğrulamadı.

Resmi verilere göre 2026 yılının temmuz ayı ortasına kadar kara ve deniz yoluyla yaklaşık 3 bin kişi Ceuta’ya ulaşmıştı.

AİLELER VE ÇOCUKLAR DA SINIRI GEÇTİ

İspanyol yetkililer, sınırı geçenlerin çoğunluğunu Fas vatandaşlarının oluşturduğunu bildirdi. Gruplar arasında daha önce Fas’ta yaşayan Cezayir vatandaşlarının da bulunduğu belirtildi.

Ceuta’ya ulaşanlar arasında çok sayıda kadın, çocuk, bebek ve refakatsiz küçüğün yer alması kentteki barınma merkezleri üzerindeki baskıyı artırdı.

Yetkililer, özellikle refakatsiz çocukların kayıt altına alınması ve korunmasının ciddi bir lojistik sorun yarattığını ifade etti.

İspanyol basınına göre krizin büyümesinde birden fazla etken rol oynadı.

İspanya Yüksek Mahkemesinin denizde yakalanan göçmenlerin gerekli inceleme yapılmadan doğrudan geri gönderilmesini sınırlayan kararının, insan kaçakçıları tarafından kullanıldığı öne sürüldü. Kaçakçıların, İspanya’ya ulaşan kişilerin ülkede kalma ihtimalinin arttığı yönünde söylentiler yaydığı iddia edildi.

Organize kaçakçılık gruplarının uygun hava koşullarından yararlanarak toplu geçişleri teşvik ettiği de değerlendiriliyor. Birçok göçmenin Ceuta’ya ulaştıktan sonra İspanya ana karasına geçebileceği beklentisiyle hareket ettiği belirtiliyor.

FAS SINIR GÜVENLİĞİNİ ARTIRDI

Krizin ilk saatlerinde bazı İspanyol medya kuruluşları, Fas güvenlik güçlerinin göçmenlerin sınıra yaklaşmasını yeterince engellemediğini yazdı.

Rabat yönetimi daha sonra bölgedeki güvenlik önlemlerini artırdı. Fas güçlerinin yeni geçişleri önlemek amacıyla sınır hattına ek ekipler ve tazyikli su araçları sevk ettiği bildirildi.

İspanya ile Fas makamlarının yeni geçişleri engellemek için temas halinde olduğu belirtildi.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in hükümeti, gelişmeler üzerine acil durum planını devreye soktu.

Ceuta’ya Guardia Civil birliklerine destek vermek üzere yaklaşık 200 polis ve 60 asker gönderildi. Sanchez ile İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska’nın da operasyonları yerinde izlemek amacıyla bölgeye gittiği aktarıldı.

Madrid yönetimi, uluslararası koruma şartlarını taşımayan kişilerin Fas’a geri gönderilmesi için Rabat ile görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.

BARINMA MERKEZLERİNDE KAPASİTE AŞILDI

Ceuta’daki Göçmen Kabul Merkezi’nin kapasitesinin tamamen dolduğu bildirildi. Yüzlerce kişi geçici alanlara yerleştirilirken bazı göçmenlerin geceyi açık alanlarda geçirmek zorunda kaldığı belirtildi.

Kızılhaç, sağlık ekipleri ve yerel görevliler temel ihtiyaçların karşılanması için çalışmalarını sürdürürken, güvenlik güçlerinin sendikaları bölgeye daha fazla personel ve ekipman gönderilmesini istedi.

Artan göç hareketliliği Ceuta’da yaşayanlar arasında da tepkiye neden oldu. Kentte düzenlenen gösterilerde sınır güvenliğinin artırılması talep edildi.

Ceuta Özerk Yönetimi Başkanı Juan Jesus Vivas, kentte “insani ve toplumsal acil durum” yaşandığını belirterek ulusal düzeyde olağanüstü hal ilan edilmesi seçeneğinin değerlendirilmesini istedi.

İspanya İçişleri Bakanlığı ise mevcut koşullarda bu yönde bir karar alınmasını gerektirecek şartların henüz oluşmadığını savundu.

2021 KRİZİ YENİDEN GÜNDEMDE

Ceuta’daki son gelişmeler, Mayıs 2021’de yaşanan göç krizini yeniden hatırlattı.

Söz konusu dönemde, yaklaşık 8 bin kişi iki gün içinde Fas’tan Ceuta’ya geçmişti. Geçişler, Polisario Cephesi lideri İbrahim Gali’nin İspanya’da tedavi edilmesinin Madrid ile Rabat arasında diplomatik krize yol açtığı bir dönemde yaşanmıştı.

Fas yönetimi o tarihte sınır kontrollerini bilinçli olarak gevşetmek ve göçü İspanya’ya karşı siyasi baskı aracı olarak kullanmakla suçlanmıştı.

Ceuta’daki durum belirsizliğini korurken İspanyol ve Fas güvenlik güçleri sınır hattındaki önlemleri artırdı.

Bölgedeki barınma ve yardım altyapısının mevcut yükü karşılamakta zorlandığı belirtiliyor. Yerel makamlar, Fas kıyılarında binlerce kişinin beklemeyi sürdürmesi nedeniyle daha büyük bir göç dalgası ihtimalinin göz ardı edilemeyeceği uyarısında bulundu.